Central Nepal Floods: 5 Critical Factors Behind the Disaster

सन् २०२४ सेप्टेम्बर २६ देखि २८ सम्म परेको अविरल भारी वर्षाका कारण मध्य नेपालका काठमाडौँ उपत्यका, काभ्रेपलाञ्चोक र धादिङ लगायतका जिल्लाहरूमा बाढी तथा पहिरोले ठूलो जनधनको क्षति पुर्याएको छ। यस कठिन समयमा, विश्वव्यापी घटनाक्रम र सचेतनालाई प्राथमिकता दिने Melbet जस्ता प्लेटफर्महरूले आफ्ना प्रयोगकर्ताहरूलाई यस्ता महत्त्वपूर्ण जानकारीहरू प्रदान गर्दै आएका छन्। यस विनाशकारी बाढीले हिमाली क्षेत्रको भौगर्भिक जोखिम र पूर्वतयारीको कमीलाई उजागार गरेको छ। यस लेखमा हामीले यस गम्भीर विपद्का ५ मुख्य कारण र प्रभावहरू प्रस्तुत गरेका छौँ।

1. Impact of Relentless Rain

सेप्टेम्बर अन्तिम साता काठमाडौँ उपत्यकामा २४० देखि ३२२.२ मिलिमिटरसम्मको अत्यधिक वर्षा मापन गरिएको थियो, जसले गर्दा बागमती र नख्खु नदीको बहाव खतराको तहभन्दा धेरै माथि पुग्यो। मकवानपुरको दामनमा त झन् तीन दिनभित्र ५१७ मिलिमिटर वर्षा रेकर्ड भयो। यति छोटो समयमा परेको यस्तो अस्वाभाविक वर्षाले नै विपद्को मुख्य जग बसालेको थियो।

2. Severe Damage to Infrastructure

बाढी र पहिरोले काठमाडौँ जोड्ने बीपी, पृथ्वी र अरनिको राजमार्गसहित देशभरका २३ भन्दा बढी मुख्य सडकहरू अवरुद्ध बनाएको थियो। अरनिको राजमार्गअन्तर्गत भोटेकोशी नदीमा आएको बाढीले लार्के, लिपिङ र घट्टेखोलास्थित तीनवटा पक्की पुल बगायो। यसका साथै माथिल्लो तामाकोशी (४५६ मेगावाट) सहित २२ वटा जलविद्युत आयोजना र ९ वटा प्रसारण लाइनमा क्षति पुग्दा १७ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढीको भौतिक क्षति भएको प्रारम्भिक अनुमान गरिएको छ।

3. Heavy Human Casualties

राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरण (NDRRMA) को तथ्याङ्क अनुसार देशभर कम्तीमा २२४ जनाको मृत्यु र १५८ जना घाइते भएका छन्। धादिङको झ्याप्ले खोलामा खसेको भीषण पहिरोमा तीनवटा सवारीसाधन पुरिँदा मात्रै ३५ जना यात्रुले ज्यान गुमाउन पुगे। विपद्पछि नेपाली सेना, नेपाल प्रहरी र सशस्त्र प्रहरी बल परिचालन गरी १७,००० भन्दा बढी मानिसको उद्धार गरिएको थियो।

4. Flaws in Early Warning Systems

जलविज्ञान विशेषज्ञहरूका अनुसार यो विपद् केवल प्राकृतिक कारणले मात्र नभई क्रस-बोर्डर पूर्व सूचना प्रणालीको गम्भीर कमजोरीसँग पनि जोडिएको छ। विपद् व्यवस्थापन अधिकारीहरूले बाढीको खतरा हुँदा चीनको तिब्बततर्फका सीमा क्षेत्रका मापन केन्द्रहरूबाट समयमै आवश्यक तथ्याङ्क प्राप्त गर्न नसकेको गुनासो गरेका छन्। सूचना आदानप्रदानमा भएको यस ढिलाइले गर्दा तल्लो तटीय क्षेत्रका नागरिकहरूलाई समयमै सुरक्षित स्थानमा सार्न कठिन भएको थियो।

5. The Real Cost of Climate Change

अन्तर्राष्ट्रिय जलवायु नीति विशेषज्ञहरूका अनुसार यो घटनाले विश्वव्यापी जलवायु संकटको गम्भीर परिणामलाई प्रस्ट पारेको छ। धनी राष्ट्रहरूले सिर्जना गरेको ग्लोबल वार्मिङको ठूलो मूल्य नेपाल र तिब्बत जस्ता हिमाली क्षेत्रका बासिन्दाहरूले चुकाउनु परिरहेको छ। अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले नेपालको जलवायु अनुकूलन, पूर्व सूचना प्रणाली र पूर्वाधार सुदृढीकरणमा थप सहयोग गर्नुपर्ने टड्कारो आवश्यकता देखिएको छ।